Ibyorezo karundura bimaze kwibasira isi bikomeye kurusha ibindi mu mateka

Kuva isi yabaho nta munsi itahuye n’ibyorezo karundura byahitanye imbaga y’abantu benshi kuburyo habuze gato ngo inyokomuntu y’uyu munsi izimire burundu.

Biragoye ko isi imara imyaka runaka itibasiwe n’icyorezo gikomeye bitewe n’impamvu zitandukanye zirimo iterambere, intambara cyangwa se impanuka.

Ni ryari havugwa ko twibasiwe n’icyorezo ?

Icyorezo gisobanurwa nk’igihe hadutse indwara yambukiranya ibihugu birenze bibiri cyangwa se imigabane igize umubumbe runaka hakaboneka umubare munini w’abantu bandura n’abahitanwa n’iyo ndwara.

Kuva isi yabaho yibasiwe n’ibyorezo bitandukanye, Uyu munsi turagaruka kuri (5) bitanu by’ingenzi:

1.Black Death
Inkomoko: Ubushinwa
Umwaka: 1371 - 1351
Umubare w’abapfuye: hagati ya miliyoni 75 - 200
Icyayiteye: Agakoko (Yersinia Pestis Bacteria)

2.Smallpox
Inkomoko: Egiputa
Umwaka: 1520 - 1980
Umubare w’abapfuye: miliyoni 56
Icyayiteye: Agakoko (variola)

3.Spanish Flu
Inkomoko: Leta zunze ubumwe za Amerika
Umwaka: 1520 - 1980
Umubare w’abapfuye: miliyoni 50
Icyayiteye: Agakoko (Virusi H1N1 type)


Ifoto: Ibicurane byitiriwe Esupanye (CDC 1918)

4.Plague of Justinian
Inkomoko: Aziya yo Hagati
Umwaka: 541 - 750
Umubare w’abapfuye: hagati ya miliyoni 25 - 30
Icyayiteye: Agakoko (Yersinia Pestis Bacteria)

5.SIDA
Inkomoko: Afurika yo Hagati
Umwaka: 1981 - Uyu munsi
Umubare w’abapfuye: < miliyoni 35
Icyayiteye: Agakoko (Virusi HIV)

Mu byorezo byose byibasiye isi, SIDA niyo itarashira burundu aho nibura ibindi byo byagabanyije ubukana hakaba nta n’umuntu n’umwe wasangana agakoko kabikomokaho ibindi nka koroanavirusi yadutse mu mpera za 2019 yabonewe inkingo igabanya ubukana.

Genesisbizz

Related Articles

Igitekerezo cyawe kirashyirwaho aruko gisusumwe

TANGA IGITEKEREZO