Imvo n’imvano y’umunsi w’umwana w’Umunyafurika wizihizwa uyu munsi

Buri mwaka tariki 16 Kamena hizihizwa umunsi mpuzamahanga wahariwe umwana w’Umunyafurika, Ese uyu munsi waba warashyizweho mu ruhe rwego, Ushyirwaho bwa mbere hari ryari ?

Umunsi mpuzamahanga w’umwana w’Umunyafurika wizihizwa buri mwaka tariki 16 Kamena, Uyu munsi ni umunsi ukomeye cyane kuko isi yose iba igomba kwitegereza no gukurikirana ishyirwa mu bikorwa ry’uburenganzira bw’umwana ndetse igakurikirana n’imbogamizi n’ihoterwa rikorerwa abana.

Umunsi mpuzamahanga w’umwana w’Umunyafurika wizihijwe bwa mbere ku itariki 16 Kamena guhera mu 1991, icyo gihe washyizweho na OAU (Organisation of African Unity), icyo gihe hibukwaga abana baguye mu myigaragambyo ya Soweto yo mu 1976.

Umwana muto Hector Pieterson (bateruye mu maboko) w’imyaka 13 wishwe arashwe n’abapolisi b’abazungu

Aha ku itariki nk’iyi, 16 Kamena 1976, abana b’abirabura b’i Soweto muri Afurika y’Epfo basaga 20,000 bigabije imihanda y’I Johannesburg bigaragambya nyuma y’uko ururimi rw’iki Afrikaans rwari rugizwe itegeko mu mashuri yabo.

Icyo gihe bazanye itegeko ko Icyongereza n’ururimi rwa Afrikaans byose bigomba gukoreshwa buri rurimi rugahabwa 50% yo kwigishwamo. Uru rurimi rwa Afrikaans aba banyeshuri b’abirabura ntibashakaga ko ruba itegeko kurwigishwamo kuko rwakoreshwagwa n’abazungu ndetse rukomoka muri ba gashakabuhake B’abakoloni b’Abanyaburayi harimo Abadage n’Abafaransa.

Imyigaragambyo y’abanyeshuri muri Afurika y’Epfo yo mu 1976

Si ururimi kavukire rw’Abanyafurika y’Epfo bityo bigafatwa nko kubatsikamira no guhonyora uburenganzira bwabo babigisha mu rurimi rw’agahato. Abanyeshuri benshi biraye mu mihanda bafite ibyapa byanditseho amagambo y’uburakari bwinshi bati ntidushaka ururimi rwa Afrikaans.

Bitewe n’iyi myigaragambyo y’aba banyeshuri, ibintu byatangiye kumera nabi cyane kuburyo polisi yahisemo kubashumuriza imbwa ndetse icyo gihe bazitera amabuye barazica polisi niko gukoresha imbaraga z’umurengera ibamishamo amasasu ndetse 176 bahita bahasiga ubuzima.

Kuva icyo gihe imyigaragambyo yahise ifata indi ntera ikwira no mu bindi bice by’igihugu aho n’ubundi uburenganzira bwa muntu bwahonyorwaga cyane cyane abirabura bitewe na politiki y’ivanguraruhu ya apartheid.

Abirabura bakorerwaga iyicarubozo n’ivangura rikomeye

Kuva icyo gihe kugeza uyu munsi, muri Afurika y’Epfo, iyi tariki bayise umunsi w’urubyiruko bitewe n’imbaraga zarwo n’uburyo bamwe bitanze baharanira guhosha akarengane mu burezi n’ihohoterwa bakorerwaga mu buzima busanzwe.

Kuva icyo gihe buri mwaka tariki 16 Kamena, uyu munsi wizihizwa n’ibihugu binyamuryango bigize Afurika yunze ubumwe n’abafatanyabikorwa bayo, mu guha agaciro abana bemeye kumena amaraso yabo baharanira ireme ry’uburezi bwabo bagahashya n’akarengane kabakorerwaga ndetse nanone hakaba ibikorwa byo gushishikariza abantu kwirinda ihohoterwa rikorerwa abana.

Turwanye ihohoterwa rikorerwa abana

Genesisbizz

Related Articles

Igitekerezo cyawe kirashyirwaho aruko gisusumwe

TANGA IGITEKEREZO